Trang phục trình diễn cho trẻ mầm non nên thoải mái để vận động, an toàn, gắn với ý tưởng tiết mục và đúng với lứa tuổi: không hở hang, không bó sát, không giày cao gót, không trang điểm đậm, không kiểu tóc hay phụ kiện mô phỏng người lớn. Hình ảnh của trẻ trên sân khấu phải là hình ảnh một đứa trẻ đang vui với tiết mục của mình, không phải phiên bản thu nhỏ của người mẫu hay ca sĩ trưởng thành.
Đây là phần mà lớp catwalk mầm non dễ đi lạc nhất, vì trang phục và hình ảnh là thứ người lớn nhìn thấy đầu tiên và dễ bị cuốn theo xu hướng trên mạng. Bài viết trình bày các nguyên tắc chọn trang phục, những dạng người lớn hoá cần tránh và vì sao, cách bàn với gia đình, và vai trò của chính trẻ trong việc chọn đồ.
Người lớn hoá trẻ em là gì và vì sao cần tránh
Người lớn hoá trẻ em là khi trẻ được ăn mặc, trang điểm, tạo dáng hay được dạy biểu cảm theo khuôn mẫu của người lớn, đặc biệt là những khuôn mẫu gắn với sự quyến rũ, gợi cảm. Ví dụ dễ gặp là váy ngắn bó sát kèm giày cao gót cho bé bốn tuổi, son môi đỏ và mi giả, dáng đứng chống hông nghiêng người, ánh mắt "đưa tình" khi chụp ảnh.
Nhiều tổ chức về quyền trẻ em và tâm lý học đã cảnh báo về hiện tượng này. Những lo ngại chính là: trẻ học quá sớm rằng giá trị của mình nằm ở vẻ ngoài và sự thu hút; trẻ bị đặt vào những hình ảnh mà chính trẻ chưa hiểu ý nghĩa; và hình ảnh trẻ trong dáng vẻ ấy, khi lan ra ngoài, có thể bị những kẻ có ý đồ xấu lợi dụng.
Ở lứa tuổi mầm non, trẻ cần được là trẻ con: chạy nhảy, đóng vai con vật, mặc đồ có túi đựng sỏi, tóc buộc gọn để không vướng mắt. Lớp catwalk mầm non tồn tại để giúp trẻ tự tin với chính mình ở tuổi này, không phải để đẩy trẻ nhanh sang tuổi khác.
Nên và không nên khi chọn trang phục trình diễn
Bảng dưới gom những lựa chọn thường gặp, dùng làm khung tham khảo cho giáo viên và gia đình.
| Khía cạnh | Nên | Không nên |
|---|---|---|
| Kiểu dáng | Rộng vừa, che kín vai và đùi, dễ vận động | Bó sát, cắt xẻ, hở lưng, hở bụng |
| Chất liệu | Vải mềm, thoáng, không gây ngứa | Vải cứng, nhiều kim tuyến cọ vào da, vải bí nóng |
| Giày | Giày vải, giày búp bê đế mềm, hoặc đi chân trần trên sàn sạch | Giày cao gót, giày đế trơn, dép quá rộng |
| Tóc | Buộc gọn, kẹp mềm, băng đô vải | Kẹp kim loại sắc, búi cao kéo căng da đầu, xịt keo nhiều |
| Trang điểm | Không trang điểm, hoặc vẽ mặt vui như râu mèo, chấm má hồng theo nhân vật | Son đậm, phấn mắt, mi giả, kẻ mắt kiểu người lớn |
| Phụ kiện | Đạo cụ gắn với nhân vật như cánh bướm vải, mũ giấy | Túi xách, kính đen, trang sức mô phỏng người lớn |
Nguyên tắc chung khá đơn giản: nếu trang phục ấy khiến trẻ khó chạy, khó ngồi xổm, khó giơ tay, hoặc khiến người lớn nhìn vào thấy trẻ "giống người lớn" hơn là "đáng yêu theo kiểu trẻ con", đó là trang phục cần xem lại.
Trang phục kể câu chuyện của tiết mục
Cách dễ nhất để tránh người lớn hoá là để trang phục phục vụ ý tưởng tiết mục thay vì phục vụ vẻ đẹp. Tiết mục "vườn hoa" gợi ra những chiếc mũ hình cánh hoa và áo màu tươi. Tiết mục "đoàn thám hiểm" gợi ra mũ tai bèo, túi đeo chéo nhỏ. Tiết mục "những chú chim" gợi ra khăn voan làm cánh. Khi trang phục có câu chuyện, trẻ mặc nó để nhập vai, không để khoe.
Trang phục kiểu này cũng không cần đắt tiền. Một chiếc áo phông màu sẵn có cộng với một chiếc mũ giấy trẻ tự làm ở lớp mỹ thuật là đủ cho phần lớn tiết mục. Thống nhất màu áo cho cả nhóm là cách tạo sự đồng đều mà không bắt gia đình mua đồ mới.
Khi trang phục quá cầu kỳ, cả trẻ lẫn ba mẹ dễ căng thẳng: sợ con làm bẩn, sợ rách, sợ không đẹp bằng bạn. Một tiết mục mầm non đẹp nhất khi trẻ thoải mái và quên mất mình đang mặc gì.
An toàn và thoải mái phải đến trước
Không vướng víu. Váy quá dài, tay áo loe rộng, dây buộc lủng lẳng dễ khiến trẻ vấp ngã khi đi hay quay người. Giáo viên kiểm tra trang phục trong buổi tập chứ không chỉ nhìn ở ngày diễn.
Mát và thoáng. Sân khấu có đèn thường nóng, phòng chờ đông người càng nóng hơn. Trang phục nhiều lớp, vải không thấm mồ hôi khiến trẻ khó chịu, quấy khóc trước giờ lên.
Dễ thay, dễ đi vệ sinh. Trẻ mầm non cần đi vệ sinh bất chợt. Trang phục có nhiều khuy sau lưng hay phải mặc qua đầu nhiều lớp làm việc này thành cực hình.
Không gây kích ứng. Kim tuyến, đá đính, keo xịt tóc, sơn vẽ mặt có thể gây ngứa hay dị ứng. Nếu vẽ mặt, chỉ dùng loại dành cho da trẻ em và thử trên một vùng nhỏ trước.
Không có chi tiết nhỏ dễ rời. Hạt cườm, nút trang trí rời ra có thể bị trẻ nhỏ cho vào miệng. Với trẻ ba tuổi điều này đặc biệt quan trọng.
Trang điểm cho trẻ mầm non: khi nào và ở mức nào
Câu hỏi ba mẹ hay đặt ra nhất là có nên trang điểm cho con khi lên sân khấu không. Với trẻ mầm non trong buổi trình diễn ở trường, câu trả lời thường là không cần. Sân khấu ở trường nhỏ, ánh sáng không quá gắt, và khán giả là ba mẹ muốn nhìn thấy gương mặt thật của con.
Nếu tiết mục có nhân vật cần vẽ mặt, như mèo, hổ, bướm, có thể vẽ những nét đơn giản bằng màu vẽ mặt dành cho trẻ em. Đây là hoá trang theo nhân vật, khác hẳn với trang điểm làm đẹp theo kiểu người lớn. Một bộ râu mèo trên má khiến trẻ cười thích thú; một đôi môi đỏ và mi giả khiến trẻ trông như người khác.
Da trẻ nhỏ mỏng và nhạy cảm hơn da người lớn. Mỹ phẩm người lớn có thể gây kích ứng, và việc tẩy trang sau buổi diễn cũng làm trẻ khó chịu. Nếu nhà trường có quy định về trang điểm cho buổi trình diễn, nên thông báo rõ với gia đình từ sớm để tránh mỗi nhà một kiểu.
Trang phục không gắn khuôn mẫu giới
Trang phục trình diễn hay vô tình đóng khung trẻ vào khuôn mẫu: bé gái luôn là công chúa váy hồng, bé trai luôn là siêu nhân, chiến binh. Không có gì sai khi một bé gái thích váy hồng, nhưng khi mọi tiết mục đều chia vai theo cách ấy, trẻ học rằng có những vai "dành cho con gái" và "dành cho con trai".
Ý tưởng tiết mục gắn với thiên nhiên, con vật, nghề nghiệp, chuyến phiêu lưu giúp tránh điều này một cách tự nhiên. Một đàn chim, một đoàn thám hiểm, một vườn rau, một đội cứu hộ đều có chỗ cho mọi trẻ. Trang phục cùng màu, cùng kiểu cho cả nhóm cũng giảm sự phân chia theo giới.
Khi một bé trai muốn làm bướm hay một bé gái muốn làm khủng long, giáo viên đáp ứng như với bất kỳ lựa chọn nào khác. Tôn trọng lựa chọn của trẻ trong một tiết mục nhỏ là cách dạy trẻ rằng sở thích của mình có giá trị và không cần phải giống ai.
Thử trang phục ở buổi tổng duyệt
Nhiều vấn đề về trang phục chỉ lộ ra khi trẻ thật sự mặc nó và vận động: chiếc váy quá dài khiến trẻ vấp khi quay người, chiếc mũ tuột xuống che mắt, đôi cánh vướng vào bạn bên cạnh, chiếc áo nóng khiến trẻ khó chịu sau vài phút. Vì vậy, buổi tổng duyệt có trang phục là bước không nên bỏ.
Trong buổi tổng duyệt, giáo viên quan sát từng trẻ: đi có vững không, có kéo áo, gãi ngứa, chỉnh mũ liên tục không, có kêu nóng, kêu đau không. Những điều chỉnh nhỏ như ghim gấu váy, thay dây chun mũ, bỏ bớt một lớp áo có thể làm khác biệt lớn với sự thoải mái của trẻ trong ngày diễn.
Buổi tổng duyệt cũng giúp trẻ làm quen với cảm giác mặc trang phục khác thường. Trẻ nhỏ có thể thấy lạ, thậm chí sợ khi lần đầu mặc đồ hoá trang. Được mặc thử, soi gương, đi lại vài lần trong không khí vui, trẻ sẽ thoải mái hơn nhiều khi lên sân khấu thật.
Để trẻ có tiếng nói trong việc chọn đồ
Trẻ mầm non có ý thích rõ ràng về quần áo: màu yêu thích, chiếc áo có hình nhân vật, đôi giày nhất định phải đi. Trong khung trang phục của tiết mục, giáo viên và ba mẹ có thể cho trẻ những lựa chọn nhỏ: chọn màu khăn, chọn mũ hình con vật nào, tự trang trí chiếc mũ giấy của mình.
Lắng nghe trẻ cũng giúp phát hiện những điều người lớn không thấy. Trẻ nói "áo này ngứa", "giày này đau chân", "con không thích cái nơ trên đầu" là thông tin quý. Một đứa trẻ khó chịu với trang phục sẽ không thể vui vẻ trên sân khấu, dù trang phục đẹp đến đâu trong mắt người lớn.
Tôn trọng ý kiến của trẻ về cơ thể và vẻ ngoài của mình cũng là một bài học. Trẻ học rằng mình có quyền nói về điều làm mình thoải mái hay không thoải mái, một kỹ năng gắn liền với an toàn thân thể và lòng tự trọng.
Trao đổi với gia đình để thống nhất một chuẩn chung
Trang phục trình diễn thường do gia đình chuẩn bị, và mỗi nhà có quan niệm riêng. Có nhà muốn con thật nổi bật, có nhà ngại chi phí, có nhà theo xu hướng trên mạng. Để tránh trẻ trong cùng một tiết mục ăn mặc chênh lệch quá xa, nhà trường nên gửi hướng dẫn trang phục bằng văn bản ngắn, có hình minh hoạ, từ vài tuần trước.
Hướng dẫn nên nói rõ ý tưởng tiết mục, màu chủ đạo, những gì nên và không nên, và nhấn mạnh rằng không cần mua đồ mới hay đồ đắt. Nếu có gia đình khó chuẩn bị, nhà trường có thể có sẵn một số trang phục dùng chung để không trẻ nào cảm thấy thiếu.
Khi có gia đình chuẩn bị trang phục không phù hợp với lứa tuổi, giáo viên trao đổi riêng, nhẹ nhàng, giải thích lý do từ góc độ an toàn và sự thoải mái của trẻ, không phán xét lựa chọn của gia đình. Phần lớn ba mẹ đồng ý khi hiểu rằng điều này vì con.
Câu hỏi thường gặp
Cho con đi giày cao gót trẻ em khi diễn catwalk có sao không?
Không nên. Giày cao gót làm trẻ đi lệch trọng tâm, dễ trẹo chân, ngã, và tạo hình ảnh người lớn hoá không hợp tuổi mầm non. Giày vải, giày búp bê đế mềm hoặc đi chân trần trên sàn sạch giúp trẻ đi vững và tự nhiên hơn nhiều.
Con gái thích son môi, có nên cho con tô khi lên sân khấu không?
Trẻ nhỏ thích bắt chước mẹ là bình thường. Tuy vậy, trên sân khấu ở trường, gương mặt tự nhiên của trẻ là đẹp nhất. Nếu tiết mục cần hoá trang, nên chọn vẽ mặt theo nhân vật bằng màu dành cho trẻ em thay vì son phấn người lớn.
Nhà trường có được quy định trang phục cho buổi trình diễn không?
Nhà trường thường đưa ra hướng dẫn trang phục để tiết mục đồng bộ và an toàn. Hướng dẫn tốt nêu rõ lý do, không bắt mua đồ đắt, và có phương án cho gia đình khó chuẩn bị. Ba mẹ có thắc mắc nên trao đổi trực tiếp với giáo viên.
Có nên thuê trang phục biểu diễn cầu kỳ cho con không?
Không cần thiết với buổi trình diễn mầm non. Trang phục cầu kỳ thường nóng, nặng, vướng, khiến trẻ khó chịu và người lớn lo con làm hỏng. Trang phục đơn giản gắn với ý tưởng tiết mục giúp trẻ thoải mái và vui vẻ hơn khi lên sân khấu.
Làm sao nhận ra một lớp catwalk đang người lớn hoá trẻ?
Một số dấu hiệu: khuyến khích trang điểm đậm, trang phục bó sát hay hở, dạy dáng đứng chống hông, lắc hông, ánh mắt quyến rũ, đăng ảnh trẻ tạo dáng kiểu người mẫu để quảng cáo, tổ chức bình chọn đẹp nhất. Ba mẹ nên hỏi nhà trường về cách lớp tránh những điều này.
